„Mocne strony projektu na wielu poziomach”. Stuart Burgess o kolejnych przykładach doskonałego oka-blowaniaCzas czytania: 5 min

To trzecia część cyklu rozmów¹ ze Stuartem Burgessem², autorem książki Ultimate Engineering: An Engineer Investigates the Biomechanics of the Human Body³ [Inżynieria doskonała. Inżynier bada biomechanikę ludzkiego ciała].

Lucy Hyde, anatom i Pańska koleżanka z Uniwersytetu Bristolskiego, napisała na łamach „The Conversation”, że ludzkie oko odzwierciedla „ewolucyjny kompromis”, ponieważ siatkówka jest „odwrotnie okablowana”⁴. Tymczasem wyjaśnienie tej cechy oka jest znane od co najmniej 10 lat.

To prawda. W książce wspomniałem, że w 2015 roku w czasopiśmie „Scientific American” ukazał się artykuł opisujący odkrycie naukowe, zgodnie z którym ludzkie oko – wbrew wcześniejszym przypuszczeniom – nie jest odwrotnie okablowane⁵. Od 2015 roku szeroko informowano, że sposób poprowadzenia połączeń w oku nie jest obarczony wadą konstrukcyjną. To niesłychane, że ewolucjoniści pokroju Lucy Hyde do dziś powtarzają to samo fałszywe twierdzenie na platformach typu „The Conversation”.

Ewolucjoniści zostają w tyle

W swojej książce wyjaśnia Pan tę cechę oka, opierając się na spostrzeżeniach Jonathana Wellsa, zwolennika teorii inteligentnego projektu, zawartych w jego wydanej w 2017 roku książce Zombie-nauka. Jeszcze więcej ikon ewolucji⁶. Twierdzi Pan, że sposób poprowadzenia połączeń w siatkówce nie tylko nie jest wadą konstrukcyjną, lecz świadczy o – jak Pan to ujął – mocnych stronach projektu na wielu poziomach.

Badacze z Uniwersytetu w Lipsku odkryli w siatkówce niesamowite komórki glejowe, które działają jak światłowody. Lucy Hyde zakłada, że sygnał świetlny słabnie podczas przechodzenia przez siatkówkę – stąd pogląd, że siatkówka jest odwrotnie okablowana. Badacze z Lipska wykazali jednak, że podczas przechodzenia przez siatkówkę światło nie ulega osłabieniu, ponieważ jest prowadzone przez komórki glejowe. Nie dość, że światło nie słabnie, to komórki te wręcz poprawiają jakość sygnału. Zwiększają na przykład ostrość obrazu. To, co wcześniej uznawano za słabą stronę projektu, okazuje się jego mocną stroną. Naukowcy byli zdumieni. Każdy z tych światłowodów jest dostosowany do rodzaju komórki odpowiedzialnej za widzenie barwne, do której kieruje światło. Nie dość, że istnieją światłowody prowadzące światło, to są one jeszcze indywidualnie, precyzyjnie dostrojone.

To samo fałszywe twierdzenie, że siatkówka jest odwrotnie okablowana, wysunął w swojej książce Człowiek i błędy ewolucji⁷ Nathan Lents w 2018 roku, trzy lata po ukazaniu się artykułu w „Scientific American”.

Ewolucjonistka Abby Hafer twierdzenie o odwrotnym okablowaniu powtórzyła w swojej książce The Not-So-Intelligent Designer⁸ [Niezbyt inteligentny projektant], opublikowanej w listopadzie 2015 roku, kilka miesięcy po ukazaniu się wspomnianego tekstu w „Scientific American”.

Wszystko to pokazuje, jak dużo czasu potrzeba, aby błędna koncepcja naukowa została skorygowana w literaturze popularnonaukowej.

Jak powiedział Jonathan Wells, utarte twierdzenia pokutują w nauce niczym zombie.

Pokazuje to, co się dzieje, gdy patrzy się przez pryzmat ewolucjonizmu. Przy takim światopoglądzie wadliwa konstrukcja jest z góry zakładana, oczekiwana i przewidywana. Następnie wmawia się ludziom, że rzeczywiście taka jest – choć to nieprawda.

Kompromitujący poziom rzetelności akademickiej

Oko to jeden z najbardziej wyrazistych przykładów rzekomo wadliwej konstrukcji, na które chętnie powołują się ewolucjoniści, a zarazem jeden z najbardziej dla nich kompromitujących. Publicysta naukowy David Coppedge na portalu należącym do Discovery Institute „Science & Culture Today” zwrócił uwagę na opublikowany w 2022 roku artykuł brytyjskiego profesora neuronauki, który stwierdził, że oko jest niemal doskonałe⁹. Coppedge wskazuje, że mimo to nadal błędnie uważa się oko za podłączone odwrotnie. Jest to zatem kolejny przykład niskiego poziomu rzetelności akademickiej.

Jak na ironię, platforma „The Conversation” deklaruje, że spełnia rygorystyczne standardy akademickie. To jedna z pierwszych rzeczy, którymi się szczyci.

To dziennikarskie niechlujstwo i brak należytej staranności.

W przypadku teorii ewolucji często zdają się obowiązywać specyficzne standardy rzetelności akademickiej. Piszący na temat tej koncepcji najwyraźniej mają przyzwolenie na niemal dowolne twierdzenia, bez względu na świadectwa naukowe. W żadnej innej dziedzinie nie można by sobie na to pozwolić. 

Terrell Clemmons

Oryginał: “Design Strength on Multiple Levels”: More Ultimate Wiring with Stuart Burgess, „Science & Culture Today” 2026, July 27 [dostęp: 4 IX 2026].

Przekład z języka angielskiego: Adam Bechyne

Źródło zdjęcia: Pixabay

Ostatnia aktualizacja strony: 4.9.2026

Chcesz wiedzieć więcej o anatomii człowieka? Zapraszamy do lektury książki O czym Darwin nie wiedział.

Książka dostępna w księgarni Fundacji En Arche.

Literatura: