„Popperowska falsyfikacja – czy jest przydatna w biologii?”

Paul Nelson

2020-04-24
„Popperowska falsyfikacja – czy jest przydatna w biologii?”

Promotor mojej pracy doktorskiej po przeczytaniu szkicu rozdziału o testowaniu koncepcji uniwersalnej wspólnoty pochodzenia powiedział mi: „Paul, jesteś zbyt zafiksowany na punkcie falsyfikacji. Nie tak działa teoria ewolucji”.

No cóż, nie ma potrzeby ubierać teorii w filozoficzny kaftan bezpieczeństwa, jeśli radzi sobie ona wystarczająco dobrze w obecnej postaci.

Powinno się jednak oczekiwać JAKICHŚ konsekwencji, jeżeli założenie brzmi: „Zgodnie z naszą teorią A zachodzi, chyba że A nie zachodzi”. Jak głosi ludowe przysłowie: na świętego Hieronima jest pogoda albo jej nima. Obejmujemy w ten sposób wszystkie możliwości: nasza teoria jest w pełni ogólna i wyczerpująca.

 

Niezdrowa teoria

To nie jest jednak ani wiedza, ani zdrowa teoria.

Godny uwagi jest tutaj ogólnodostępny artykuł wstępny (z którego zapożyczyłem tytuł dla tego tekstu) duńskiego biologa Dave’a Speijera.

„Teoria ewolucji – pisał Speijer – zachęca do tolerowania wyjątków”1. Uważam, że to kompletnie niepoprawne. Teoria, która przewiduje wyjątki od swoich reguł i uogólnień, może dawać nam wiedzę. Natomiast teoria, która „toleruje wyjątki”, będzie po prostu odwzorowywać 1:1 cokolwiek zaobserwujemy. W takiej sytuacji teoria niczego nie wnosi, lecz zwyczajnie błąka się za danymi jak szczeniak na smyczy.

 

Racjonalizowanie nieudanych przewidywań

Stephen Jay Gould polubił bardzo pojęcie „przygodności”, za pomocą którego mógłby zracjonalizować fakty niezgodne z przewidywaniami. Jeśli wydaje się, że ta ocena jest zbyt surowa, rozważmy ostatnie zdanie artykułu, którego autor komentuje stanowisko Goulda:

Organizmy mają tendencję do znajdywania podobnych rozwiązań dla podobnych problemów, ale dajmy jej [czyli ewolucji] wystarczająco dużo czasu (albo dostatecznie małą populację), a wszystko jest możliwe2.

To, że „wszystko jest możliwe”, może być prawdą, ale nie udawajmy wówczas, że mamy teorię, która daje nam rzeczywistą wiedzę. Nie zapewnia ona żadnej wiedzy.

 

Paul Nelson

Oryginał: „Is Popperian Falsification Useful in Biology?”, „Evolution News & Science Today” 2020, February 11 [dostęp 24 IV 2020].

 

Przekład z języka angielskiego: Dominika Wojda

Źródło zdjęcia: Pixabay

Ostatnia aktualizacja strony: 24.04.2020

Przypisy

  1. D. Speijer, Is Popperian Falsication Useful in Biology?, „BioEssays” 2020, Vol. 42, 202000003 [dostęp 24 IV 2020] (przyp. tłum.).
  2. T. Rodrigues Simões, Contingency vs. Predictability in Evolution, „Nature Research Ecology & Evolution Community” 2019, January 24 [dostęp 24 IV 2020] (przyp. tłum.).

Literatura:

  1. Rodrigues Simões T., Contingency vs. Predictability in Evolution, „Nature Research Ecology & Evolution Community” 2019, January 24 [dostęp 24 IV 2020].
  2. Speijer D., Is Popperian Falsication Useful in Biology?, „BioEssays” 2020, Vol. 42, 202000003 [dostęp 24 IV 2020].
Subscribe
Notify of
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments


Najnowsze wpisy

Najczęściej oglądane wpisy

Wybrane tagi

Podziel się
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x