Teoria ewolucji może wytłumaczyć… śmiertelną chorobęCzas czytania: 7 min

Jonathan Wells

2020-11-19
Teoria ewolucji może wytłumaczyć… śmiertelną chorobę<span class="wtr-time-wrap after-title">Czas czytania: <span class="wtr-time-number">7</span> min </span>

Większość czytelników „Evolution News” doskonale zdaje sobie sprawę, że teorii ewolucji nie udaje się wytłumaczyć tego, co prawie wszystkim studentom biologii wmawia się, że tłumaczy: pochodzenia i różnorodności życia. Teraz wydaje się, że teoria ewolucji może w istocie wyjaśnić coś przeciwnego – nowotwór złośliwy.

W marcu 1973 roku neodarwinowski biolog Theodosius Dobzhansky opublikował artykuł w „The American Biology Teacher” pod tytułem Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution [Nic w biologii nie ma sensu, jeśli nie rozpatruje się tego w świetle teorii ewolucji]1. Czterdzieści pięć lat później specjalista w zakresie biologii nowotworów złośliwych Mel Greaves opublikował artykuł na łamach „BMC Biology” zatytułowany Nothing in Cancer Makes Sense Except… [Nic w nowotworze złośliwym nie ma sensu, jeśli…]2.

Według Greavesa nowotwór złośliwy jest „procesem ewolucyjnym nie tylko w tym sensie, że ulega zmianom w czasie, ale też w prawdziwym darwinowskim sensie losowej zmienności genetycznej i selekcji naturalnej najlepiej przystosowanych albo najodpowiedniejszych wariantów”3. Jak przyznaje Greaves, pogląd powstał kilkadziesiąt lat temu, a on sam pisał na ten temat już wcześniej. W 2012 roku Greaves i biolog Carlo Maley napisali w „Nature”, że „podstawową zasadą darwinowskiego systemu ewolucji jest bezcelowa zmienność genetyczna rozmnażających się osobników połączonych wspólnym pochodzeniem, a także selekcja naturalna najodpowiedniejszych odmian. Nowotwór złośliwy jest dobitnym przykładem takiego systemu”4.

W przypadku nowotworu złośliwego niektóre komórki ciała wymykają się spod kontroli i dzieląc się bez przerwy, atakują okoliczne tkanki. W niektórych wypadkach komórki rakowe mogą odpadać, wędrować do innych miejsc ciała i tworzyć nowe nowotwory. Choroba może być śmiertelna: w Stanach Zjednoczonych każdego roku na raka umiera ponad pół miliona ludzi5.

Jeśli użyjemy słowa „gen”, by oznaczyć odcinek DNA, który koduje białko, to wiele nowotworów złośliwych ma mutacje w genach z rodziny Ras, które wywołują podział komórkowy. W normalnych komórkach geny Ras są przez długi czas wyłączone, ale kiedy ulegają mutacjom, są nieustannie „włączone” i wywołują niepohamowany podział komórek rakowych6.

Gen TP53 koduje białko zwane p53, które wiąże się ze specyficznymi sekwencjami DNA i oddziałuje z wieloma innymi cząsteczkami zaangażowanymi w metabolizm komórkowy. W normalnych komórkach p53 uniemożliwia rakowacenie komórek, przez co białko to jest nazywane „supresorem nowotworów”. Kiedy jednak TP53 ulega mutacjom w komórkach rakowych, to przestaje pełnić funkcję supresora nowotworów. Zmutowane białko wciąż wiąże się z DNA, ale jego sekwencja nie jest już specyficzna i oddziałuje na regiony DNA, na które nie wpływa normalne białko p53. Izraelscy badacze nowotworów złośliwych Moshe Oren i Varda Rotter podają, że zmutowane białko osiąga wysokie stężenia w komórkach nowotworowych, w związku z czym „relatywnie słabe interakcje molekularne, które są znikome” w przypadku normalnego białka, „mogą teraz być wzmocnione przez masowe działanie i osiągnąć próg, który pozwala im wywrzeć mierzalny wpływ na procesy biochemiczne w komórce”7. W nowotworze złośliwym TP53, podobnie jak Ras, nie podlegają więc kontroli.

Życie potrzebuje równowagi metabolicznej, więc organizmy żywe muszą precyzyjnie kontrolować swoje własne reakcje biochemiczne. W przypadku nowotworu złośliwego niektóre komórki przejmują kontrolę i niszczą równowagę. Życie wymaga również, by czynności komórkowe były wysoce zintegrowane, pracując dla dobra całego organizmu. To, co się dzieje w nowotworze złośliwym, nie jest integracją, lecz dezintegracją. Tak więc – jeszcze przed uśmierceniem ofiary – nowotwór złośliwy należałoby postrzegać jako przeciwieństwo życia.

Jednak Greaves może mieć rację: możliwe, że teoria ewolucji tłumaczy rozwój nowotworu złośliwego. W istocie według Greavesa rozwój nowotworu złośliwego „przypomina ikoniczny rysunek typu »Ja myślę« Karola Darwina, przedstawiający jego wyobrażenie, jak różne gatunki mogą ewoluować ze wspólnego przodka”8.

Czy jednak teoria ewolucji pomaga nam zrozumieć przyczynę (lub przyczyny) albo sposób leczenia nowotworu złośliwego? Według Greavesa standardowy pogląd, że wiele nowotworów złośliwych powstaje w wyniku spontanicznej mutacji, jest sporny9. W istocie przyczyna (lub przyczyny) nowotworu złośliwego wciąż pozostaje przedmiotem dyskusji.

A jak jest w przypadku leczenia? Greaves podkreśla, że „większości [nowotworów złośliwych] potencjalnie da się zapobiec”10 – na przykład dzięki niepaleniu tytoniu, zdrowej diecie i unikaniu wirusów mogących powodować nowotwór złośliwy. Ponadto „większość nowotworów złośliwych jest uleczalna metodami chirurgicznymi lub za pomocą radioterapii, jeśli zostaną wcześnie wykryte”11 – gdy nie doszło jeszcze do przerzutów.

Lekarze powinni więc informować pacjentów o tym, jak można minimalizować ryzyko tej choroby. Powinniśmy też udoskonalić metody wykrywania nowotworu złośliwego w jego wczesnych stadiach za sprawą rozwijania lepszych testów biochemicznych i opracowywania doskonalszych technik obrazowania − do tego jednak teoria ewolucji nie jest potrzebna.

Niemniej według Greavesa: „To farsa, że zdobycie stopnia medycznego jest możliwe przy jednoczesnym zanegowaniu lub niezrozumieniu podstawowych założeń biologii ewolucyjnej”12. Greaves tym samym powtarza pogląd stosunkowo niedawno powstałego ruchu zwanego „medycyną darwinowską”13. Psychiatra Randolph Nesse, lider ruchu, żądał uwzględnienia „pytań na temat ewolucji w ramach egzaminów lekarskich”14. Według niego i jego kolegów „znajomość teorii ewolucji” powinna wręcz stać się „wymogiem przyjęcia na uczelnię medyczną”15.

Oczywiście propozycje te mają charakter polityczny, nie naukowy. Zamiast posłużyć się danymi empirycznymi i logiką w celu przekonania przyszłych i praktykujących lekarzy, że teoria ewolucji jest im niezbędna do pracy, zwolennicy medycyny darwinowskiej po prostu chcieliby ich zmusić do studiowania teorii ewolucji pod groźbą nieprzyjęcia na uczelnię medyczną lub nieotrzymania licencji lekarskiej po ukończeniu studiów.

W rezultacie jest to kampania polityczna prowadząca do tego, co nazwałem „zombie science16.

Mamy więc do czynienia z kolosalną ironią. Potrzebujemy teorii, która wyjaśnia pochodzenie i różnorodność życia, a Darwin i jego współcześni następcy oferują nam teorię, która może wyjaśnić wyłącznie coś przeciwnego.

Jonathan Wells

Oryginał: Evolutionary Theory Might Explain…a Deadly Disease, „Evolution News & Science Today” 2020, April 20 [dostęp 5 XI 2020].

 

Przekład z języka angielskiego: Paweł Brzózka

Źródło zdjęcia: Pixabay

Ostatnia aktualizacja strony: 5.11.2020

 

 

 

 

Przypisy

  1. Por. T. Dobzhansky, Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution, „The American Biology Teacher” 1973, Vol. 35, No. 3, s. 125–129 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  2. Por. M. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except…, „BMC Biology” 2018, Vol. 16, Article Number 22 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  3.  Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  4. M. Greaves, C.C. Maley, Clonal Evolution in Cancer, „Nature” 2012, Vol. 481, s. 306 [306–313] [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  5. Por. Cancer Statistics, „National Cancer Institute” 2018, April 27 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  6. Por. D.S. Goodsell, The Molecular Perspective: The ras Oncogene, „The Oncologist” 1999, Vol. 4, s. 263–264 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  7.  M. Oren, V. Rotter, Mutant p53 Gain-of-Function in Cancer, „Cold Spring Harbor Perspectives in Biology” 2010, Vol. 2, a001107 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  8. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  9. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  10. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  11. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  12. Greaves, Nothing in Cancer Makes Sense Except… (przyp. tłum.).
  13. Por. G.C. Williams, R.M. Nesse, The Dawn of Darwinian Medicine, „The Quarterly Review of Biology” 1991, Vol. 66, No. 1, s. 1–22 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  14. R.M. Nesse, S.C. Stearns, G.S. Omenn, Medicine Needs Evolution, „Science” 2006, Vol. 311, No. 5764, s. 1071 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  15. M.F. Antolin et al., Evolution and Medicine in Undergraduate Education: A Prescription for All Biology Students, „Evolution” 2012, Vol. 66, No. 6, s. 1994 [1991–2006] [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.).
  16.  Por. J. Wells, Zombie Science: More Icons of Evolution, Seattle 2017 [dostęp 10 VIII 2020] (przyp. tłum.)

Literatura:

  1. Antolin M.F. et al, Evolution and Medicine in Undergraduate Education: A Prescription for All Biology Students, „Evolution” 2012, Vol. 66, No. 6, s. 1991–2006 [dostęp 10 VIII 2020].
  2. Cancer Statistics, „National Cancer Institute” 2018, April 27 [dostęp 10 VIII 2020].
  3. Dobzhansky T., Nothing in Biology Makes Sense Except in the Light of Evolution, „The American Biology Teacher” 1973, Vol. 35, No. 3, s. 125–129 [dostęp 10 VIII 2020].
  4. Goodsell D.S., The Molecular Perspective: The ras Oncogene, „The Oncologist” 1999, Vol. 4, s. 263–264 [dostęp 10 VIII 2020].
  5. Greaves M., Maley C.C., Clonal Evolution in Cancer, „Nature” 2012, Vol. 481, s. 306–313 [dostęp 10 VIII 2020].
  6. Greaves M., Nothing in Cancer Makes Sense Except…, „BMC Biology” 2018, Vol. 16, Article Number 22 [dostęp 10 VIII 2020].
  7. Nesse R.M., Stearns S.C., Omenn G.S., Medicine Needs Evolution, „Science” 2006, Vol. 311, No. 5764, s. 1071 [dostęp 10 VIII 2020].
  8. Oren M., Rotter V., Mutant p53 Gain-of-Function in Cancer, „Cold Spring Harbor Perspectives in Biology” 2010, Vol. 2, a001107 [dostęp 10 VIII 2020].
  9. Wells J., Zombie Science: More Icons of Evolution, Seattle 2017 [dostęp 10 VIII 2020].
  10. Williams G.C., Nesse R.M., The Dawn of Darwinian Medicine, „The Quarterly Review of Biology” 1991, Vol. 66, No. 1, s. 1–22 [dostęp 10 VIII 2020].

Dodaj komentarz



Najnowsze wpisy

Najczęściej oglądane wpisy

Wybrane tagi