Aby ludzie mogli w jakiejkolwiek kwestii podejmować dobre decyzje, muszą dysponować rzetelnymi informacjami. Społeczeństwo nie może być karmione stronniczymi, nieobiektywnymi wiadomościami. Tę kluczową kwestię porusza związany z Sandia National Laboratories w Albuquerque – Michael Kent1, naukowiec, który niedawno przeszedł na emeryturę.
Michael Kent od lat interesuje się teorią inteligentnego projektu. Od 2005 roku na kampusie Uniwersytetu Nowego Meksyku lub w jego pobliżu organizuje kwartalne spotkania poświęcone tej tematyce. W ciągu 20 lat autor opracował prezentacje pt. 12 Recent Discoveries That Have Changed the Debate About Design in the Universe [12 najnowszych odkryć, które zmieniły debatę o projekcie we Wszechświecie]. Aktualnie publikuje powstałe na ich bazie filmy2.
W filmie wprowadzającym Kent wyjaśnia:
Mamy tu do czynienia z niekontrowersyjnymi odkryciami naukowymi. Prezentowane wyniki badań mają solidne podstawy naukowe. Naukowcy mogą się nie zgadzać co do wniosków płynących z tych odkryć, ale nie można mieć wątpliwości co do samych odkryć […]. Moim celem jest uświadomienie społeczeństwa, aby nie było zupełnie zewnątrzsterowne, lecz by jego opinie filozoficzne były świadome, niepowielane bezrefleksyjnie.
Wiele podstawowych faktów nie jest znanych opinii publicznej […]. W centrum debaty tkwi pytanie: jakich świadectw potrzeba, aby przekonać kogoś o istnieniu projektu w przyrodzie? Dla niektórych, szczególnie hołdujących materialistycznemu ujęciu, żadna ilość dowodów nigdy nie będzie wystarczająca. Nie sądzę jednak, by dotyczyło to większości ludzi3.
W przeprowadzonym przez Andrew McDiarmida dla Discovery Institute wywiadzie z listopada 2025 roku Mike zauważa: „ludzie powinni być doinformowani, a decyzja o uznaniu projektu w przyrodzie powinna należeć do nich. Jest to naprawdę ważne, ponieważ to, w co wierzymy na temat pochodzenia Wszechświata, wpływa na cały nasz światopogląd”4.
Kent podkreśla, że:
Jeśli społeczeństwo po prostu podąża za przekonaniami głównego nurtu nauki w tej dziedzinie, to ta bardzo ważna decyzja nie jest w zasadzie podejmowana przez danego człowieka. Decyzję tę podejmują za niego ludzie, którzy mogą mieć zupełnie inne poglądy filozoficzne niż on, ale on bezrefleksyjnie się nimi kieruje. Moim głównym celem jest informowanie społeczeństwa o najistotniejszych odkryciach naukowych, tak aby było ono zdolne samodzielnie podjąć decyzję5.
Mimo że wielu naukowców jest na bieżąco z najnowszymi odkryciami omawianymi przez Kenta, to i tak nadal nie chcą oni nawet rozważać projektu jako możliwego. Każdy jednak, kto obejrzy filmy Kenta, zrozumie przynajmniej powody, dla których niektórzy uznani naukowcy (a jest ich coraz więcej) są przekonani o realności projektu w przyrodzie. Jak podkreśla Kent: „Wiele podstawowych faktów nie jest znanych opinii publicznej. To samo w sobie zaskakujące i warte zastanowienia”6.
Pierwsze 10 filmów, wraz z filmem wprowadzającym i dwoma filmami na temat filozofii i historii nauki, można obejrzeć tutaj. Niektóre filmy, aby były w pełni zrozumiane, wymagają pewnej wiedzy z dziedziny biochemii. Jednak nawet trudne tematy zostały przedstawione w taki sposób, że główne idee z pewnością będą czytelne także do niezajmujących się nauką odbiorców.
Poniżej znajduje się lista filmów. W każdym z nich pojawiają się wygenerowane automatycznie polskie napisy sporządzone na podstawie poprawionych angielskich transkrypcji:
- Wszechświat (czasoprzestrzeń, materia, energia) miał początek.
Wiele świadectw wskazuje, że Wszechświat powstał z niczego około 14 miliardów lat temu. Ponieważ przed powstaniem przyrody nie było przyczyn przyrodniczych, nie możemy liczyć na możliwość „przyrodniczego” wyjaśnienia Wielkiego Wybuchu.
- Prawa fizyki, stałe fundamentalne i warunki początkowe Wszechświata są precyzyjnie dostrojone, tak aby było możliwe istnienie życia.
Wszechświat, który powstał z niczego, nie jest chaotyczny, lecz niezwykle precyzyjnie dostrojony, aby możliwe było istnienie i rozwój życia. Wiadomo już, że wartości wielu podstawowych stałych fizycznych – takich jak siły czterech fundamentalnych oddziaływań, masy i ładunki podstawowych cząstek fizyki, prędkość światła, stała Plancka itp. – musiały być dokładnie takie, jakie są, aby jakakolwiek możliwa do pomyślenia forma życia mogła istnieć we Wszechświecie. Zauważa to już fizyk Stephen Hawking: „Warto zwrócić wagę, że te wartości wydają się dobrane bardzo starannie, by umożliwić rozwój życia”7. Jeszcze bardziej niezwykłe są precyzyjnie dostrojone warunki początkowe wczesnego Wszechświata, na co wskazuje kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła.
- Sekwencje aminokwasów odpowiadające funkcjonalnym enzymom są niewiarygodnie rzadko spotykane.
Odkrycia 3, 5, 6, 9 i 10 obrazują, że każda żywa komórka jest niewyobrażalnie złożona. W stopniu, który daleko wykracza poza to, co mógł wyobrazić sobie Darwin, gdy proponował swój prosty mechanizm ewolucji. Złożoność tę najlepiej można opisać w kategoriach zintegrowanych i skoordynowanych systemów maszyn i przetwarzania informacji. Biochemik Michael Denton stwierdza: „Między żywą komórką i najbardziej uporządkowanym układem niebiologicznym, takim jak kryształy lub płatki śniegu, istnieje przepaść tak olbrzymia i absolutna, że aż niemożliwa do pojęcia”8.
Przestrzeń sekwencji białek jest niewyobrażalnie wielka (20³⁰⁰ – dla białka o średniej długości 300 aminokwasów). Białka funkcjonalne w tej przestrzeni sekwencji zajmują tylko znikomą część. To problem kombinatoryczny, który nie ma odpowiednika w świecie przez nas budowanych maszyn. Pokonanie tego problemu jest niezbędne, aby wytworzyć funkcjonalne enzymy i maszyny molekularne. Dlatego właśnie projektowanie molekularnych maszyn czy enzymów przerasta ludzkie możliwości. Nie umiemy projektować nawet przeciwciał blokujących wirusy, co jest nieporównywalnie prostsze. Ludzie umieją tworzyć superkomputery, okręty podwodne i samoloty odrzutowe, ale są bardzo daleko od tego, by zacząć od podstaw budować oparte na białkach maszyny molekularne.
- Liczba genów w najprostszym wolno żyjącym organizmie wynosi około 450.
Nie istnieje – przynajmniej obecnie – żadna prosta forma życia. Próby wyjaśnienia powstania życia bez odwołania się do informacji pochodzącej od inteligentnego czynnika – muszą zakładać istnienie w przeszłości znacznie prostszych chemicznie form życia, które od tamtej pory zniknęły. Jednak bez ograniczeń narzucanych przez żywą komórkę procesy chemiczne jedynie oddalają się od życia.
- Życie opiera się na cyfrowym systemie przetwarzania informacji.
W sercu niezbędnego dla życia cyfrowego systemu przetwarzania informacji znajduje się kod genetyczny wraz z zestawem enzymów, w które kod ten jest wpisany. Nikt nie wie, jak te enzymy i ich kod mogłyby powstać w wyniku procesów nieinteligentnych.
- Maszyny molekularne i zaawansowane algorytmy oprogramowania są niezbędne dla wszystkich form życia.
Większość – jeśli nie wszystkie – maszyn molekularnych jest nieredukowalnie złożona. Oznacza to, że ich funkcjonowanie nie byłoby możliwe bez większości lub wszystkich ich części. Ponadto maszyny te zintegrowane są w koherentne systemy wyższego poziomu. Operacje logiczne są wykonywane przez ściśle określone i warunkowe interakcje molekularne między białkami, DNA i RNA.
- Losowe mutacje i dobór naturalny wykazują poważne i powszechnie znane ograniczenia jako mechanizm twórczy.
W ubiegłym stuleciu odkryto, że najprostsze żywe komórki są nieporównywalnie bardziej złożone niż wcześniej sądzono – i zawierają kolosalne ilości informacji funkcjonalnej. Zaproponowany przez Darwina w celu wyjaśnienia pochodzenia złożoności życia mechanizm losowych mutacji i doboru naturalnego okazał się w dużym stopniu niewystarczający. Naukowcy nie mają już podstaw, aby twierdzić, że mutacje i dobór naturalny mogą być czymś w rodzaju boskiej mocy twórczej.
- Zamieszkiwalność Ziemi zależy od tak wielu specyficznych czynników, że jest BARDZO mało prawdopodobne, aby inna prawdziwie „ziemiopodobna” planeta istniała w naszej Galaktyce.
Niedawny postęp technologiczny pozwolił odkryć istnienie planet poza naszym Układem Słonecznym. Media od czasu do czasu donoszą nawet o odkryciu planet „ziemiopodobnych”. Raporty te jednak biorą zazwyczaj pod uwagę maksymalnie kilka niezbędnych czynników zamieszkiwalności. Analiza naukowa ujawniła, że wymaganych jest o wiele więcej czynników, aby jakakolwiek planeta była zdatna do podtrzymania życia złożonych istot. Autor David Waltham w książce Lucky Planet [Szczęśliwa planeta] stwierdza: „Ziemia jest cennym klejnotem w przestrzeni kosmicznej, posiadającym rzadko występującą kombinację cech, które czynią ją niemal doskonałą do życia. […] Osobiście nie mam już wątpliwości. Świadectwa wskazują na to, że Ziemia jest bardzo szczególnym miejscem; być może jedyną planetą o wysokim stopniu zamieszkiwalności, jaką kiedykolwiek poznamy. […] To prawie zbyt piękne, aby mogło być prawdą”9.
- Paradygmat „śmieciowego DNA” okazał się fałszywy. Większość, jeśli nie cały niekodujący DNA – pełni jakieś funkcje.
Przez długi czas sądzono, że duża część DNA organizmów wyższych to bezużyteczne śmieci. Na podstawie tego przekonania formułowano argumenty przeciwko inteligentnemu projektantowi. Ostatnich 25 lat pokazało jednak, że większość tego „śmieciowego DNA” spełnia użyteczne funkcje. Wykazano, że niekodujący DNA odpowiada różnym typom RNA, których znaczenie dla regulacji ekspresji genów jest kluczowe.
- W eukariotach zachodzi rozległa posttranskrypcyjna obróbka (splicing) RNA, dokonywana przez maszyny molekularne zwane spliceosomami. Wiemy, że konkretny gen wytwarza różne białka w różnych typach komórek lub w tym samym typie komórek, lecz w różnym czasie.
Kilku autorów określiło zjawisko splicingu alternatywnego jako „być może najbardziej zaskakujące w historii biologii molekularnej”10. Inny naukowiec stwierdził, że spliceosom może być najbardziej złożoną maszyną makromolekularną w komórce.
- Kambryjskie (i inne) eksplozje w zapisie kopalnym nie są zgodne z darwinowskim modelem stopniowej ewolucji.
Ponieważ ten film nie jest jeszcze dostępny, pozwolę sobie polecić mój film: Ewolucja: proces inny niż wszystkie11, który pokazuje między innymi, dlaczego zapis kopalny nie jest zgodny z modelem stopniowej ewolucji.
Filmy Kenta numer 1, 2 i 5 dotyczą tych trzech odkryć, na których skupia się też bestsellerowa książka Stephena Meyera z 2021 roku Powrót hipotezy Boga. Trzy odkrycia naukowe ujawniające celowość Wszechświata12. Publikacja Meyera została poparta przez wielu czołowych naukowców13, w tym laureata Nagrody Nobla Briana Josephsona, fizyka z Uniwersytetu Cambridge. Zacytujmy noblistę: „Ta książka jasno pokazuje, że teoria inteligentnego projektu nie może być już nazywana zbiorem nienaukowych twierdzeń i jest dziś prawdziwą nauką”. A filmy Michaela Kenta znakomicie to pokazują.
Granville Sewell
Tekst nadesłany do redakcji portalu „W Poszukiwaniu Projektu”.
Przekład z języka angielskiego: Krystian Brzeski
Przypisy
- Por. Michael Kent, „Discovery Institute” [dostęp: 25 II 2026].
- Por. M. Kent, 12 Recent Discoveries Which Have Changed the Debate About Design in the Universe, „YouTube” [dostęp: 25 II 2026].
- Por. M. Kent, Philosophy of Science – Methodological Naturalism, „YouTube” [dostęp: 25 II 2026].
- Por. tenże, Don’t Let Scientific Elites Settle the Question of Design in Nature For You, „ID the Future” [dostęp: 25 II 2026].
- Tamże
- Tamże.
- S. Hawking, Krótka historia czasu. Od wielkiego wybuchu do czarnych dziur, tłum. P. Amsterdamski, Zysk i S-ka, Poznań 2018, s. 200 (przyp. tłum.).
- M. Denton, Kryzys teorii ewolucji, tłum. B. Koźniewski, „Seria Inteligentny Projekt”, Fundacja En Arche, Warszawa 2021, s. 249–250 (przyp. tłum.).
- D. Waltham, Lucky Planet: Why Earth is Exceptional – and What That Means for Life in the Universe, Icon Books, London 2015, s. 1–2 [wyróżnienia dodano] (przyp. tłum.).
- K.V. Morris, J.S. Mattick, The Rise of Regulatory RNA, „Nature Reviews Genetics” 2014, Vol. 15, No. 6, s. 426 [423–437], https://doi.org/10.1038/nrg3722 (przyp. tłum.).
- Por. G. Sewell, Film „Ewolucja: proces inny niż wszystkie” teraz z polskimi napisami, tłum. A. Derlak, „W Poszukiwaniu Projektu” 2021, 3 lutego [dostęp: 27 II 2025].
- Por. S.C. Meyer, Powrót hipotezy Boga. Trzy odkrycia naukowe ujawniające celowość Wszechświata, tłum. A. Gomola, „Summa”, Fundacja Prodoteo, Warszawa 2022.
- Por. B. Josephson et al., Formal Endorsements [dostęp: 27 II 2025].
Literatura:
1. Denton M., Kryzys teorii ewolucji, tłum. B. Koźniewski, „Seria Inteligentny Projekt”, Fundacja En Arche, Warszawa 2021.
2. Hawking S., Krótka historia czasu. Od wielkiego wybuchu do czarnych dziur, tłum. P. Amsterdamski, Zysk i S-ka, Poznań 2018.
3. Josephson B. et al., Formal Endorsements [dostęp: 27 II 2025].
4. Kent M., 12 Recent Discoveries That Have Changed the Debate About Design in the Universe, „YouTube” [dostęp: 25 II 2026].
5. Kent M., Don't Let Scientific Elites Settle the Question of Design in Nature For You, „ID the Future” [dostęp: 25 II 2026].
6. Meyer S.C., Powrót hipotezy Boga. Trzy odkrycia naukowe ujawniające celowość Wszechświata, tłum. A. Gomola, „Summa”, Fundacja Prodoteo, Warszawa 2022.
7. Morris K.V., Mattick J.S., The Rise of Regulatory RNA, „Nature Reviews Genetics” 2014, Vol. 15, No. 6, https://doi.org/10.1038/nrg3722.
8. Sewell G., Film „Ewolucja: proces inny niż wszystkie” teraz z polskimi napisami, tłum. A. Derlak, „W Poszukiwaniu Projektu” 2021, 3 lutego [dostęp: 27 II 2025].
9. Sewell G., Why Evolution is Different, „YouTube” [dostęp: 25 II 2026].
10. Waltham D., Lucky Planet: Why Earth is Exceptional – and What That Means for Life in the Universe, Icon Books, London 2015.
