Gdy naukowcy po raz pierwszy badali genom szympansa, używali ludzkiego genomu jako szablonu genetycznego. Ta technika „rusztowania” (scaffolding) dała początek popularnemu twierdzeniu, że genomy szympansa i człowieka różnią się zaledwie o 1%. Jednak nowe badania całkowicie obaliły ten mit. W odcinku podcastu „ID the Future” prowadząca doktor Emily Reeves rozmawia z geologiem doktorem Caseyem Luskinem na temat znaczenia tego przełomowego odkrycia dla debaty nad ewolucją1.
Przez wiele lat powtarzano, że ludzie są w około 98,8% genetycznie podobni do szympansów. Statystykę tę przytaczano w wielu miejscach – od Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie, przez Billa Nye („The Science Guy”), po czołowe czasopisma i magazyny naukowe, takie jak „National Geographic”, „Science”, „Scientific American”, a nawet „Nature” (przed publikacją nowych badań). Jeśli wpiszesz w Google „human chimp DNA”, pierwszym wynikiem okaże się oświadczenie Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku: „Jest zaskakujące, że DNA ludzi i DNA szympansów jest podobne w 98%”2. Ten wysoki stopień podobieństwa genetycznego, który przez długi czas uchodził za przypuszczalny, bywał często wykorzystywany jako argument na rzecz hipotezy wspólnego pochodzenia człowieka i szympansa, a przeciwko idei wyjątkowości człowieka. Statystyka „1%” stała się tak powszechna i akceptowana, że można ją uznać za ikonę ewolucji3.
Tymczasem opublikowane 9 kwietnia 2025 roku w „Nature” przełomowe badania rzucają na ten temat zupełnie nowe światło4. Przedstawiają kompletne, złożone de novo sekwencje genomów różnych małp człekokształtnych, w tym szympansa, co pozwala na porównania dokładniejsze niż wcześniejsze analizy wykorzystujące oparte na ludzkim genomie „rusztowanie”. Jak wyjaśnia doktor Luskin, dane opublikowane w „Nature” pokazują, że rzeczywista różnica genetyczna między człowiekiem a szympansem jest znacznie większa, niż dotychczas twierdzono. Różnica ta okazuje się przeszło dziesięciokrotnie większa i wynosi co najmniej 14%, co stanowi poważną korektę poprzedniej statystyki. Doktor Luskin podkreśla wagę tego odkrycia: „Po raz pierwszy możemy – miejmy nadzieję – znacznie dokładniej zrozumieć rzeczywisty stopień różnic genetycznych między człowiekiem a szympansem”5.
Pobierz odcinek podcastu lub posłuchaj go tutaj. Dołącz do nas, aby wysłuchać doktora Luskina i doktor Reeves, którzy omawiają wyniki najnowszych badań oraz wyjaśniają ich znaczenie dla naszego rozumienia pochodzenia człowieka i podobieństwa genetycznego z szympansami.
Andrew McDiarmid
Oryginał: Breaking: New Study Shatters the 1 Percent Human-Chimp Difference Myth, „Science & Culture Today” 2025, May 23 [dostęp: 23 I 2026].
Przekład z języka angielskiego: Adam Bechyne
Źródło zdjęcia: Pixabay
Ostatnia aktualizacja strony: 23.1.2026
Przypisy
- Por. E. Reeves, C. Luskin, New Study Shatters the 1% Human-Chimp Difference Myth, „ID the Future” 2025, May 23, [dostęp: 26 VIII 2025].
- Por. American Museum of Natural History, DNA: Comparing Humans and Chimps [dostęp: 26 VIII 2025].
- Autor nawiązuje tutaj do treści książki Ikony ewolucji. Por. J. Wells, Ikony ewolucji. Nauka czy mit?, tłum. B. Olechnowicz, „Seria Inteligentny Projekt”, Fundacja En Arche, Warszawa 2020 (przyp. tłum.).
- Por. D. Yoo et al., Complete Sequencing of Ape Genomes, „Nature” 2025, Vol. 641, No. 8062, s. 401–418, https://doi.org/10.1038/s41586-025-08816-3.
- Por. E. Reeves, C. Luskin, New Study Shatters.
Literatura:
1. American Museum of Natural History, DNA: Comparing Humans and Chimps [dostęp: 26 VIII 2025].
2. Reeves E., Luskin C., New Study Shatters the 1% Human-Chimp Difference Myth, „ID the Future” 2025, May 23 [dostęp: 26 VIII 2025].
3. Wells J., Ikony ewolucji. Nauka czy mit?, tłum. B. Olechnowicz, „Seria Inteligentny Projekt”, Fundacja En Arche, Warszawa 2020.
4. Yoo D. et al., Complete Sequencing of Ape Genomes, „Nature” 2025, Vol. 641, No. 8062, s. 401–418, https://doi.org/10.1038/s41586-025-08816-3.